Woningen nog steeds ongezond, ondanks verbeterde ventilatiesystemen

Woningen nog steeds ongezond, ondanks verbeterde ventilatiesystemen

De CO2 waarden gemeten in woningen overschrijden alle normen, blijkt uit het onderzoek MONICAIR, dat vorige maand gepubliceerd werd. Bewoners zijn mede oorzaak van slechte luchtkwaliteit in hun woning. Mechanische ventilatie scoort beter dan de aloude natuurlijke ventilatie, en wtw-ventilatie blijkt de energiezuinigste.

Het binnenklimaat van kantoorgebouwen scoort slecht en dat van klaslokalen op scholen is berucht. Maar ook in woningen is de kwaliteit van de binnenlucht onder de maat. De luchtkwaliteit wordt o.a. bepaald door de temperatuur, de luchtvochtigheid en het CO2-gehalte. Lekker frisse lucht kent CO2 waarden tot zo’n 400 ppm. Maar vanaf 1000 ppm vinden we de lucht onfris. In onderzochte woningen blijkt nu dat gedurende langere perioden per etmaal de waarde van 1200 ppm ver overschreden wordt, de grens waarboven we spreken van ‘ongezond’.

Sick Building Syndrome

Slechte binnenlucht bevat behalve een hoge concentratie CO2 die tot concentratiestoornis kan leiden en klachten als hoofdpijn of vermoeidheid, ook fijnstof, ziektekiemen, allergenen en andere verontreinigingen. Zonder voldoende ventilatie kan dit leiden tot gezondheisklachten en ziekteverzuim. In de jaren ‘80 van de vorige eeuw deed het ‘sick building syndrome’ opgang, toen bleek dat systemen met luchtbehandeling veel sneller vervuilden dan gedacht. Door uitgesteld (filter-)onderhoud werden gebouwen als ziekmakend ervaren.

Vathorst

Dat ongezonde binnenklimaat deed ook zijn intrede in woningen, vooral na introductie van ventilatiesystemen met warmte-terugwinning (wtw-ventilatie). Door gebrekkige installatie, onvoldoende onderhoud en het te weinig frequent vervangen van filters, werd het systeem zelfs onderwerp van kamervragen (2011, n.a.v. Zembla) en bijna in de ban gedaan. Dit noopte de industrie tot verbetering en als uitvloeisel daarvan ontstond MONICAIR. Dit staat voor ‘MonItoring & Control of Air quality in Individual Rooms’ en is een praktijkonderzoek geïntitieerd door de ventilatiebranche en mede gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken.

Bewoner mede oorzaak

In het praktijkonderzoek heeft MONICAIR zich gericht op het permanent monitoren van een (steekproef van) 62 woningen met uiteenlopende ventilatiesystemen. Natuurlijke ventilatie via kieren, ramen en roosters; de veel voorkomende mechanische ventilatie met afzuiging in keuken en natte ruimten en de meer moderne systemen met afzuiging en/of toevoer per ruimte. In deze laatste versie kan ook warmte terugwinning opgenomen zijn.

Wat uit het onderzoek blijkt is dat bij natuurlijke ventilatie de binnenlucht onvoldoende ververst wordt om fris te blijven. Woningen in deze categorie scoren per etmaal de meeste uren waarin overschrijding van de 1200 ppm norm te zien is, bovendien nog met de grootste overschrijding. Bij mechanische afzuiging van een beperkt aantal ruimten gaat het iets beter, maar is de overschrijding nog steeds te groot. Alleen bij systemen met toe- en of afvoer per ruimte zijn de overschrijdingen van een aard die acceptabel zou kunnen zijn zolang deze zich niet te lang voordoet. WTW-ventilatie scoort dan het beste, naast de forse bijdrage aan energiebesparing. Opvallend is de bandbreedte van overschrijdingen en de door het onderzoek aangehaalde oorzaak: de bewoner is mede debet aan het slechte binnenklimaat.

Bewonersgedrag en bewustzijn

Ventilatiesystemen zijn instelbaar en de meer geavanceerde woningventilatie is zelfs CO2 gestuurd. In het onderzoek zijn alleen woningen betrokken waarbij de ventilatie voldeed aan de bouwnormen, om onderling vergelijk mogelijk te maken. De spreiding in resultaten en de negatieve uitkomsten ten aanzien van de kwaliteit wijdt het onderzoek aan de bewoner. Onvoldoende kennis van de werking van het systeem en weinig of geen ‘reactief vermogen’ op het moment dat meer ventilatie vereist is, zorgt voor het slechte binnenklimaat. Maar bewoners zijn door onvrede en klachten over bijvoorbeeld geluidoverlast of de tocht die het ventilatiesysteem veroorzaakt, weinig genegen om voor een standje hoger te kiezen. Linksom of rechtsom, voor de ventilatiebranche is er werk aan de winkel.

Lees hier het praktijkonderzoek naar woningventilatie MONICAIR.

(Beeld: mijnbalansventilatie.nl)