Amerikaans onderzoek toont aan bankkantoren die voldoen aan duurzame bouweisen per jaar en per medewerker 460 duizend dollar meer deposito’s aantrekken dan andere, niet-duurzame kantoren. Dit blijkt uit onderzoek van de Notre Dame University na onderzoek bij PNC Financial Services.

LEED

Op het moment van het onderzoek had de bank 469 ‘gewone’ kantoren en 93 kantoren gebouwd volgens een LEED certificatie. De bank bood in elk filiaal identieke producten en diensten aan. Het enige dat het verschil maakte, bleek het gebouw te zijn. In LEED-gecertificeerde kantoren werd per medewerker per jaar 460 duizend meer spaargeld binnengesleept.

Aantrekkelijk

Volgens de onderzoekers zijn er hiervoor twee verklaringen: de duurzaam ontworpen kantoren zijn aantrekkelijker voor klanten en potentiële klanten, en ze stimuleren de werklust en betrokkenheid van het personeel dat er werkt.

Bron: Notre Dame News / 6minutes.be

300.000 woningeigenaren willen op korte termijn zonnepanelen op hun dak laten plaatsen. Dit blijkt uit een onderzoek van USP Marketing Consultancy, in opdracht van brancheorganisatie Uneto-VNI. Aanleiding van het onderzoek zijn de Solar Days.

Verschillen investeringsbereidheid

Uit het onderzoek blijkt dat er verschil bestaat tussen de investeringsbereidheid tussen lagere – en middeninkomens en hogere inkomens. Vijftien procent van de eigenaren met een netto-maandinkomen van meer dan drieduizend euro overweegt een zonnestroomsysteem te plaatsen. Bij eigenaren met een netto maandinkomen lager dan 1.675 euro is dit vijf procent. Ook hoger opgeleiden zijn eerder geneigd zonnepanelen aan te schaffen.

Onbekendheid

Grootste obstakel om voorlopig geen zonnepanelen te kopen zijn de investeringskosten. Verder blijkt er veel onbekendheid bij de consumenten te zijn over de prijs van grijze stroom versus de prijs van zonnestroom. Een derde van de ondervraagden denkt dat zonnestroom goedkoper is, veertien procent denkt dat het nog duurder is. Ook is er onduidelijkheid over de verwachte terugverdientijd en of men vergunning plichtig is.
Doorgaans wordt uitgegaan van een terugverdientijd tussen de tien en twaalf jaar en is in slechts enkele gevallen een vergunning nodig.

BTW-verlaging?

Uneto-VNI-voorzitter Marcel Engels wijst erop dat investeren in zonne-energie steeds interessanter wordt vanwege de stijgende energieprijzen. De brancheorganisatie wees er eerder deze week op dat de verwachte BTW-verlaging op zonnepanelen naar zes procent per direct van kracht moet worden. Meer Met Minder, waar Uneto-VNI een van de initiatiefnemers is, wijst erop dat consumenten nu nog afwachtend zijn omdat de verlaging mogelijk per 1 januari 2013 van kracht wordt. Daarover bestaat echter nog veel politieke onduidelijkheid.

Bron: persbericht Uneto-VNI

Bouwers van datacenters vinden goedkope energie belangrijker dan schone energie. Dit blijkt uit de Data Centre Risk Index van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield.

‘How Clean is your Cloud’

Het energieverbruik van datacenters krijgt steeds meer aandacht. Eerder deze maand luidde milieuorganisatie Greenpeace in haar onderzoek ‘How Clean is your Cloud’ de noodklok. Datacenters van vooral techbedrijven zouden teveel energie slurpen en te afhankelijk zijn van fossiele energiebronnen zoals kolen en nucleaire energie. Apple in het bijzonder zou hierin minder verantwoord opereren in vergelijking met bijvoorbeeld Google en Facebook. Apple reageerde direct op Greenpeace en zegt dat Greenpeace het energieverbruik van haar datacenter in North Carolina veel te hoog inschatte. Het gebouw zou op volle capaciteit twintig megawatt verbruiken in plaats van de honderd megawatt dat Greenpeace berekende. Om minder afhankelijk te worden bouwt Apple een zonnepark en een elektriciteitscentrale van 24 brandstofcellen bij het datacenter.

Data Centre Risk Index

De Data Centre Risk Index van Cushman & Wakefield rangschikt wereldwijd landen op basis van een aantal risico-indicatoren. Daarmee kunnen bedrijven bepalen welke landen het meest geschikt zijn om een datacenter te bouwen. Uit de Index van C&W blijkt dat de landen waar energie goedkoop geproduceerd kan worden, slechter scoren op schone energie.

Energiekosten
Laagste energiekosten:
1. Qatar
2. Rusland
3. Zuid-Afrika
4. Thailand
5. Zuid-Korea

Hoogste energiekosten:
1. Brazilie
2. Australie
3. Singapore
4. Japan
5. Ierland

Beste schone energielanden
1. Ijsland
2. Brazilie
3. Noorwegen
4. Zweden
5. Indonesie

Slechtste schone energielanden:
1. Qatar
2. Singapore
3. Hong Kong
4. Rusland
5. Groot-Brittanie

Meeste energie veiligheid (stabiel in de wereldmarkt m.b.t. energieproductie en – prijzen)
1. Canada
2. Australie
3. Maleisie
4. Indonesie
5. Rusland

Slechtste energie veiligheid
1. Finland
2. Hong Kong
3. India
4. Japan
5. Zuid Korea

Rapportage C&W

Bekijk hier het gehele rapport van C&W.
Cushman Data Centre Research

Uit onderzoek van Jones Lang LaSalle (JLL) is gebleken dat duurzame gebouwen gemiddeld meer energie verbruiken dan niet-duurzame gebouwen. Ook wordt volgens de onderzoekers het potentieel van duurzame gebouwen nog niet voldoende gebruikt. Het hogere energieverbruik van duurzame kantoren is te verklaren door een intensiever gebruik van deze kantoren en doordat er meer elektrische apparatuur is geïnstalleerd. In een interview met Energievastgoed beargumenteert Michael Hesp, hoofd research bij JLL, de onderzoeksresultaten.

Wat heeft jullie het meest verrast aan de onderzoeksresultaten?
Hesp: “Dat de servicekosten van de duurzame kantoren (energielabel A t/m C) gemiddeld hoger liggen dan die van niet-duurzame kantoren (energielabel D t/m G). Tegelijkertijd verbaast het ons niet. Door het hogere comfortniveau in de duurzame kantoren kost het meer energie en geld om het gebouw op continue dezelfde temperatuur te houden. Anderzijds leidt een hoger comfortniveau ook tot meer productiviteit. Daardoor loont het als organisatie om je te huisvesten in een gebouw met een beter energielabel”.

De steekproef van jullie benchmark bestaat uit 272 gebouwen, bestaande uit de portefeuilles van JLL, MVGM en CBRE Global Investments. Opmerkelijk is dat slechts 28 procent (75 gebouwen) van de steekproef een energielabel heeft. Kunt u dat verklaren?
Hesp: “Het energielabel bestaat pas een aantal jaren en is pas verplicht bij een verkoop- of verhuurtransactie. In de praktijk merken we dat klanten energiebesparing belangrijker vinden dan het energielabel an sich. Je kunt ook andere normen toepassen zoals BREEAM, LEED of het zoeken in EPC-normen of isolatiewaarden. Ook kun je per energiebesparende maatregel uitrekenen of de investeringen opwegen tegen de energiebesparing.”

In hoeverre is de steekproef representatief voor uw conclusies? Er zitten slechts 24 gebouwen met een energielabel A t/m C in de steekproef?
Hesp: “We hebben ook dieper geanalyseerd dan enkel de cijfers van het energielabel. We zien in de praktijk dat in de nieuwe kantoren Het Nieuwe Werken wordt toegepast. Dat heeft tot gevolg dat installaties voor een langere tijd in werking zijn in vergelijking met traditionele kantoren. Dat verklaart de verschillen in energieverbruik. Ik vind ons onderzoek representatief omdat het weergeeft hoe in de praktijk in Nederland de ervaring met duurzame kantoren is”.

In jullie onderzoek bepleiten jullie integrale huisvestingskosten per fte. Waarom zou dat een goede meetnorm zijn?
Hesp: “Een gebruiker moet een afweging maken in de investeringen en opbrengsten per fte. Stel dat er vijftig mensen werken in een gebouw van duizend vierkante meter. Of ze werken in een kantoor van achthonderd vierkante meter. Bij het gebouw van achthonderd vierkante meter kan er een hogere huurprijs of hogere servicekosten per m² gevraagd worden omdat het intensiever gebruikt wordt. We adviseren onze gebruikers te kijken naar fte-niveau. De onderzoeksresultaten van deze benchmark zijn helaas nog niet te vertalen naar fte-niveau”.

Wat denkt u over CO2-uitstoot per vierkante meter als meetnorm, is dat niet preciezer dan meten met een energielabel?
Hesp: “Een energielabel zegt nog niets over het gebruik van een gebouw. Dat blijkt ook uit ons onderzoek, want een kantoor met een energielabel A kan een hoger energieverbruik hebben. Meten op CO2 zou beter zijn, maar het is een lastige maat. Je zult veel meer activiteiten van een organisatie moeten uitrekenen. Gebruiken de medewerkers de auto of het OV? Met wat voor producten werkt de kantine? Wat voor meubilair? We zullen het onder andere met energielabels moeten doen en die zetten je soms op het verkeerde been”.

Jullie bevelen aan dat eigenaren en gebruikers afspraken gaan maken over energieverbruik aan de hand van de Leidraad Green Lease. Toch wordt een ‘greenlease’ nog heel verschillend benaderd in de markt. Hoe kijken jullie daar tegenaan?
Hesp: “Door afspraken tussen eigenaren en gebruikers wat betreft het gebruik en het beheer, kun je de potentie uit de gebouwen halen die er in zit. Ons appèl is dan ook: zijn we wel goed bezig? We (her)ontwikkelen duurzame gebouwen maar die verbruiken meer energie. Moeten we niet óók kijken naar hoe deze gebouwen daadwerkelijk energiezuiniger worden gebruikt? Het klopt dat er nog geen standaard ‘greenlease’ contract in de markt bestaat. ROZ is de meest gebruikte standaard in de markt en deze kan aangevuld met groene artikelen of allonges. We vinden het goed als deze ‘groene’ afspraken onderdeel zijn geweest van de onderhandeling en een plek krijgt in het contract. Of het bij intenties blijft of harde garanties, zijn gradaties. We verwachten dat een ‘greenlease’ de komende jaren nog veel meer vorm gaat krijgen”.

Dus de keuze voor duurzaamheid is in zekere zin vrijblijvend? In hoeverre sturen jullie daarin als adviseur?
Hesp: “Het is aan de eigenaar en gebruiker hoe ver ze met duurzaamheid willen gaan. We nemen duurzaamheid altijd mee als gespreksonderwerp. Als ze het niet mee willen nemen, gaan we daar niet dwingend op door. Je kunt het ook niet van elke gebruiker verwachten. We hebben klanten van heel verschillende grootte. Een winkelier heeft mogelijk geen prioriteit bij een greenlease, omdat huisvesting maar een klein deel van zijn keten is. Hij kiest meer voor maatschappelijk verantwoorde producten of dat zijn producten niet door kinderhanden zijn gemaakt”.

Hesp merkt op dat JLL in de praktijk merkt dat de vraag naar duurzaam vastgoed wel toeneemt. JLL is van plan om de OSCAR benchmark jaarlijks te herhalen om meer kennis op te doen over energiezuinigheid.

Voor veel werknemers wordt maatschappelijk verantwoord ondernemen te weinig in de praktijk gebracht binnen hun organisatie. Dit blijkt uit het onderzoek ‘Facility beleving in Nederland 2012’ van onderzoeks – en adviesbureau Integron.

Onderzoeksuitkomsten

Het onderzoek heeft de volgende uitkomsten opgeleverd:

• 14 procent vindt dat Facilitair Bedrijf niet duurzaam omgaat met gebruiksproducten
• 26 procent constateert gebruik duurzame energie binnen bedrijf
• 15 procent draagt niet bij aan verduurzamen organisatie, 35 procent doet dat wel
• 44 procent ziet dat hun werkgever het reizen met het openbaar vervoer stimuleert, maar 56 procent constateert dat dus niet.

Tachtig procent van de ondervraagde facilitair professionals geeft aan dat hij binnen het facilitair bedrijf wel bezig is met duurzaamheid en MVO. Niettemin vinden werknemers dat dit nog onvoldoende zichtbaar is in de organisatie. Het onderzoek is gehouden onder 4.400 werknemers (eindgebruikers) en 182 facilitair professionals.

Betrek werknemers meer bij MVO

De waardering voor de facilitaire taken is afgenomen van 7,5 in 2011 naar 7,3 in 2012. Stephan van Gelder, algemeen directeur van Integron: “In zijn algemeenheid zie je dat het facilitair bedrijf aan de zichtbaarheid, maar ook aan de bekendheid van het aanbod van producten en diensten moet werken. Maar dat geldt nog een beetje meer voor MVO. Het lijkt mij zinvol dat organisaties duidelijker laten zien wat ze doen op dat terrein en belangrijker nog: betrek de werknemers bij dat proces. Laat ze hun steentje bijdragen aan duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Zo gaat het meer leven en wordt het vanzelf zichtbaar.”

Laaghangend fruit

Eerder heeft Vincent le Noble, onder meer bestuurslid bij FMN, aan facilitair managers geadviseerd om het laaghangend fruit op duurzaamheidsgebied te benutten. Ook eerder onderzoek heeft aangetoond dat facilitair managers een sleutelrol kunnen vervullen bij het implementeren van duurzaamheidsmaatregelen.

Rapportage Integron

Download het rapport via deze pagina.

Bron: Integron

Uit de Energie Enquête van VNU Exhibitions en Energiemedia blijkt dat er onder een groot aantal branches de bereidheid bestaat om te investeren in energiebesparende –en/of opwekkende maatregelen. Bijna driekwart (71 procent) van de ruim 4600 respondenten staan (zeer) positief tegenover investeringen in energiebesparing – en /of opwekking. Bijna de helft (42 procent) verwacht binnen afzienbare tijd een energieproject op te starten met als doel energie te besparen of op te wekken. Deze uitkomsten zijn een belangrijk signaal naar de markt, juist omdat de helft van de ondervraagden aangeeft dat haar/zijn organisatie deze maatregelen nog niet heeft geïmplementeerd.

Financieel rendement

Een substantieel deel (71 procent) van de ondervraagden staat (zeer) positief tegenover investeringen in energiebesparing – en /of opwekking. Deze groep verwacht dat de investeringen tot een beter financieel rendement gaan leiden in de toekomst. Bijna de helft (42 procent) verwacht binnen afzienbare tijd een energieproject op te starten met als doel energie te besparen of op te wekken. Hiermee ligt er voor aanbieders van energiebesparende en – opwekkende maatregelen een potentiele afzet in het verschiet. Een grote groep respondenten (53 procent) werkt namelijk bij organisaties die (nog) geen gebruik maken van één of meerdere duurzame energiebron (nen).

Investeringen

De investeringsbedragen zijn afhankelijk van de grootte van het bedrijf en variëren tussen de tienduizend euro tot meer dan een kwart miljoen euro per energieproject. Opvallend is dat bijna een kwart van de respondenten (22 procent) een terugverdientijd accepteert tussen de vijf en zeven jaar. Elf procent accepteert een terugverdientijd van zeven tot negen jaar. Zes procent is zelfs bereid om meer dan negen jaar te wachten voordat de investering ‘eruit’ is.

Combinatie van maatregelen

Bij de keuze van maatregelen zoeken respondenten naar een combinatie van energiebesparende en – opwekkende maatregelen. De meest populaire combinaties zijn isolatiemaatregelen en/of energiemanagement in combinatie met zonne-energie en/of WKO.

Duurzaamheid

Duurzaamheid wordt door de meesten niet gezien als een hype, maar als een blijvend iets. Zowel beleid op het gebied van energiebesparing – en energieopwekking als MVO-beleid wordt door een groot deel van de ondervraagden als belangrijk beoordeeld. Duurzaamheid betekent ook dat er geïnvesteerd moet gaan worden in nieuwe product – en dienstontwikkeling. 42 procent van de ondervraagden verwachten dat hun klanten binnen tien jaar een energieneutra(a)l(e) product of dienst gaan eisen.

Financiering

Het voornaamste obstakel om te investeren is de financiering. Ook is er, gezien de huidige recessie, verdeeld of het doorkomen van de huidige recessie niet belangrijker is dat investeren in energiebesparing en/of duurzame energieopwekking. De wil is er wel, maar een deel van de respondenten stelt zich terughoudend op vanwege de recessie. Anderzijds is al eerder duidelijk geworden dat 42 procent wel binnen afzienbare tijd gaat investeren. Ook omdat zij een hoger financieel rendement verwachten voor hun organisatie na de investering.

Over de Energie Enquête

De Energie Enquête van VNU Exhibitions en Energiemedia is uitgevoerd in december 2011 en januari 2012 en gaat in op de volgende onderwerpen:

• Energiebeleid en MVO-beleid binnen de organisatie
• Huidig en toekomstig gebruik van duurzame energiebronnen en energiebesparende maatregelen
• Obstakels bij het opstarten en realiseren van duurzame energieprojecten
• Toekomstige investeringen in energiebesparing – en opwekking en het verwachte financiële rendement
• Energieneutraliteit van toekomstige producten of diensten
• Recessie vs. investeren in duurzaamheid

Respondenten

De enquête is ingevuld door 4670 respondenten, afkomstig uit een groot aantal branches. De voornaamste branches zijn: (naar procentuele verdeling):

• Industrie (29 procent)
• Bouw & vastgoed (24 procent)
• Zakelijke dienstverlening & consultancy (13 procent)
• Overheid (10 procent)
• Architectuur (8 procent)

Ook professionals werkzaam binnen de energiebranche, groot – en detailhandel, ICT & communicatie behoren tot de respondentengroep. 26 procent van de respondenten is beslisser over maatregelen rondom energie (besparing) binnen de organisatie. 44 procent is adviserend op het energievraagstuk en negen procent is uitvoerder ervan. 21 procent heeft geen beslissende, adviserende of uitvoerende rol.

Download Energie Enquête

Download de Energie Enquête via deze link.

Rabobank en PriceWaterhouseCoopers hebben in de studie  ‘Samen aan de slag, best practices in de duurzame utiliteitsbouw’ een aantal praktijkcases op een rij gezet en de succesfactoren van deze projecten in kaart gebracht. De studie sluit af met een aantal aanbevelingen voor partijen die hun vastgoed willen gaan verduurzamen.

Praktijkcases

Binnen de studie staan de volgende praktijkcases centraal:

1. Politieacademie Apeldoorn
   De Politieacademie in Apeldoorn (veertigduizend m2) heeft in 2011 de ‘Gulden Feniks’ voor het beste renovatieproject gewonnen. Het is een multifunctioneel complex met ruimte voor kantoren, horeca en leslokalen. In het ontwerp zijn duurzaamheid (WKO, isolatie) en vitaliteit (glazen dak, nieuwe waterpartij) met elkaar geïntegreerd.
2. Belastingkantoor Doetichem
   Het Belastingkantoor is (7500 m2) in Doetinchem in 2010 opgeleverd. Het is het resultaat van een Publiek Private Samenwerking (DBFMO). Voor het eerst is een dergelijk contract in zijn geheel aan één partij gegund. Het gebouw kan in de toekomst worden gesplitst in meerdere verhuurbare units. Er is hoog ingezet op duurzame maatregelen (zonneboiler, tropendaken, klimaat- gevel, slimme verlichting, waterbesparende maatregelen).
3. Green Office Hoofddorp
   Het hoofdkantoor van pakketbezorger TNT Express (zeventienduizend m2) in Hoofddorp geldt als een CO2-emissievrij gebouw. Architect Paul de Ruiter heeft getracht om zoveel mogelijk natuurlijk daglicht binnen te laten vallen. Door de centrale trap in het gebouw nodigt het ontwerp uit tot minder liftgebruik. Alle elektriciteit wordt lokaal opgewekt, onder andere met behulp van een bio-wkk op basis van biologisch restafval. De betrokkenen bij deze projecten zijn gevraagd om op basis van hun ervaringen een aantal aanbevelingen te geven richting partijen die hun vastgoed willen verduurzamen.
4. Hoofdkantoor NSI, Hoofddorp
   Dit bestaande kantoorpand is eind 2010 in gebruik genomen na een korte, intensieve renovatie van acht weken. Het pand maakte een labelsprong van F naar A. Een deel van de energiebehoefte wordt lokaal opgewekt door windturbines en zonnepanelen. Bovendien komt het nieuwe energieverbruik 40% lager uit. Het verduurzamen van dit pand is een testcase voor beleggingsfonds NSI. De onderneming wil praktijkervaring opdoen met nieuwe technieken en systemen. Het pand is uitgerust met een hightech energiemonitoringssysteem.
5. Bibliotheek Boekeberg Spijkenisse
   De Boekeberg (10.000 m2) is de nieuwe bibliotheek in Spijkenisse. Belangrijk uitgangspunt voor het ontwerp is de versterking van de centrumfunctie. Vanaf de straat kijken nieuwsgierige voorbijgangers direct in de glazen stolp. Het pand kent vele duurzame elementen. Onder de stolp worden onder andere binnenplanten ingezet voor koeling. De warmte uit de stolp wordt in de grond opgeslagen voor koude dagen.
6. Hoofdkantoor Eneco, Rotterdam
   Het energiebedrijf Eneco heeft dertigduizend vierkante meter in gebruik genomen. Het gebouw krijgt een groene, beplante gevel over de eerste drie bouwlagen. De planten absorberen zonlicht, wat leidt tot minder opwarming van de gevel. Op de daken komen pv-cellen die een groot deel van de duurzame elektriciteit opwekken. Door uit te gaan van een flexibel werkconcept, bespaart Eneco bovendien op huisvestingskosten en wordt er geen energie verbruikt voor lege ruimtes.

Praktische tips en acties

Uit het onderzoek hebben de auteurs een aantal praktische acties en tips op een rij gezet:

1. Om duurzaamheid in het ‘dna’ van een bedrijf te krijgen, is leiderschap nodig. Neem die rol, geef het goede voorbeeld en stimuleer persoonlijke initiatieven van ‘duurzaamheidsambassadeurs’ binnen uw organisatie.
2. Integreer duurzaamheid in uw organisatie. De implementatie van duurzaamheid vraagt om een cultuurverandering. Breek de interne silo’s af en stuur op gedragsverandering van managers en medewerkers en de herschikking van werkpatronen.
3. Laat zien dat u duurzaam bent. Ondernemingen worden beoordeeld op hun duurzaamheids- prestaties. De koplopers hebben duurzaamheid in alle bouwfasen meetbaar gemaakt en communiceren dit actief in- en extern. Maak marketingbudget vrij om u te onderscheiden
4. Zoek de samenwerking in de keten als sleutel tot duurzaam succes. De partijen brengen hun kennis in het proces in en halen er nieuwe inzichten en verbindingen met de andere schakels uit. Stuur op evenwicht tussen halen en brengen.
5. Haal kennis van buiten naar binnen. Zorg dat er nieuwe uitdagingen en prikkels worden gecreërd, zodat er nieuwe inzichten en oplossingen ontstaan. Betrek hiervoor andersoortige expertise van buiten uw eigen sector.
6. Combineer bewezen technieken. Creëer ruimte in het bouwproces en tijdens het gebruik om bewezen technieken gecombineerd toe te passen. Bewezen technieken moeten bij elkaar passen om tot synergie te komen.
7. Maak gebruik van de kennis van uw medewerkers, ze zijn uw experts in de details. Geef ruimte aan het toepassen van slimme ideeën. De interne creatieve doe- en denkkracht is aanzienlijk. Het vraagt organiserend vermogen om die te benutten.

Rapport Duurzame Utiliteitsbouw

Bron: Rabobank / PWC

Uit onderzoek van Jones Lang LaSalle (JLL) blijkt dat de potentie van de energiezuinige gebouwen nog onvoldoende wordt gebruikt. Gebouwen met een hoger energielabel (A t/m C) scoren niet per definitie hoger dan gebouwen met een lager energielabel. De verklaring daarvoor is een intensiever gebruik en niet-duurzaam gebruik. Met duurzame huurcontracten (‘Green Leases’), waarin meetbare afspraken over duurzaam gebruik staan, kan energie bespaard worden.

Toename kosten verwarming en elektra

Dit blijkt uit een benchmark voor servicekosten van Nederlandse kantoorgebouwen (OSCAR) van Jones Lang LaSalle. De gemiddelde servicekosten was de afgelopen vijf jaar min of meer stabiel rond 35 euro per vierkante meter. Bijna de helft van de servicekosten bestaat uit kosten voor verwarming en elektra (47 procent). Dit is een toename van tien procent ten opzichte van 2004, toen dit percentage nog 36 procent was. De volgende kosten zijn toegenomen: installaties (+24 procent), schoonmaak (+19 procent), verwarming (+9 procent) en elektra (+5 procent). De kosten voor de huismeester (-44 procent), beveiliging (-14 procent) en vuilafvoer (-14 procent) zijn afgenomen.

Benchmark servicekosten

In de benchmark van JLL zijn servicekostengegevens van 272 kantoorgebouwen verwerkt. JLL concludeert dat gebouwen met een energielabel van A t/m C niet altijd lagere energie – en servicekosten hebben. Aanvullend kwalitatief onderzoek maakte duidelijk dat de uitkomsten het gevolg zijn van het hoge serviceniveau van de nieuwe, duurzame gebouwen in combinatie met een intensiever gebruik per vierkante meter vloeroppervlakte. Door het concept Het Nieuwe Werken werken er meer mensen op minder vierkante meters. Dat houdt in dat kantoorgebruikers de integrale huisvestingskosten per fulltime medewerker (fte) als uitgangspunt moeten gebruiken en niet alleen naar de servicekosten per vierkante meter.

Potentie onvoldoende benut

De potentie van duurzaam vastgoed wordt nog onvoldoende benut. Jac Bressers, Head of Property Management van JLL: “We zien dat huurder en verhuurder vaak nog concrete afspraken hebben gemaakt over duurzaam gebruik. Denk hierbij aan afspraken over openingstijden en tijdstippen en delen van het gebouw waar in de avonduren kan worden overgewerkt. Doe je dat niet, dan is het vergelijkbaar met hard en sportief rijden in een energiezuinige auto. Het verbruik ligt dan echt hoger in vergelijking met een minder zuinige auto waarin de chauffeur Het Nieuwe Rijden toepast. In onze ogen is daar dus winst te behalen. Het maken van afspraken over duurzaam gebruik van een gebouw gebeurt door het afsluiten van een duurzaam huurcontract, een zogenoemde ‘green lease’. Eigenaar en gebruiker leggen daarin de verdeling vast van de kosten, de opbrengsten en de risico’s bij het verduurzamen van een gebouw zodat maatregelen meetbaar en controleerbaar worden.”

OSCAR (Office Service Charge Analysis Report)

De benchmark geeft een uitgebreide analyse van de servicekosten over de afgelopen jaren naar kostencomponent en naar gebouwkenmerken, zoals bouwjaar, grootte, aantal verdiepingen, locaties en het energielabel van een gebouw. De cijfers in de benchmark zijn gebaseerd op de eindafrekeningen van de servicekosten over 2010 die in 2011 beschikbaar waren. De analyse is gebaseerd op basis van 272 gebouwen uit de vastgoedportefeuilles van Jones Lang LaSalle, CBRE Global Investments en MVGM. Met de OSCAR kunnen eigenaren de prestaties van hun objecten vergelijken met de gemiddelde prestaties van objecten met vergelijkbare kenmerken. Voor gebruikers is het interessant om de eigen servicekosten te benchmarken aan de markt. Partijen kunnen daarmee zien of ze een marktconforme prijs betalen voor het producten – en dienstenpakket en kunnen daarmee sturen op de kosten.

Rapportage

Bekijk hieronder de rapportage.
JLL_OSCAR_2012

Bron: Jones Lang LaSalle

Voor een energieneutrale renovatie is er een extra financiering mogelijk van 29 duizend euro. Dit blijkt uit het onderzoek ‘Extra hypotheek voor energieneutrale woningen’ dat het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting NIBUD uitvoerde in opdracht van de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV).

Oplopend tot 29 duizend euro

Bij een aankoop van een energieneutrale woning kan de extra hypotheek oplopen naar 15,5 duizend euro. Het NIBUD heeft onderzocht of er extra financiering mogelijk binnen de normen van de Gedragscode Hypothecaire Financieringen. Huishoudens met een energieneutrale woning betalen geen energielasten, omdat deze zelf opgewekt worden. Hierdoor ontstaat voor deze huishoudens meer ruimte in het budget en kan een hogere hypotheeklast aan worden gegaan. Bij een renovatie van een woning met energielabel D naar energieneutraal is een extra hypotheek van achttien duizend euro (energielabel D) oplopend tot 29 duizend euro (energielabel G) mogelijk.

Energiesprong

Het programma ‘Energiesprong’ met een looptijd van 2010 tot 2014 wordt uitgevoerd door SEV in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties/WWI, met als doel een marktinnovatie op gang te brengen ten gunste van een andere energie-aanpak in de gebouwde omgeving.

Bekijk het rapport

Rapport Energieneutrale Woningen

Bron: Duurzaam Gebouwd

Projectmanager Michel Weijers van het Ontwikkelbedrijf Gemeente Venlo licht de ‘business case’ toe, met name het financiële aspect, van het nieuwe stadskantoor van de gemeente Venlo. Weijers: “De omslag bij de gemeenteraad kwam doordat men niet meer in kosten ging denken, maar in investeringen”.

Waarom kiest de gemeente Venlo voor nieuwbouw?
Weijers: “Het oude kantoor was kwalitatief niet meer goed. Er stonden enkele grote renovaties op de planning, waaronder op installatietechnisch gebied. Het kantoor was niet om te bouwen naar Het Nieuwe Werken concept. Ook was het complex een ‘sta-in-de-weg’ voor een geplande stadsvernieuwing van het stadscentrum (het gebied ‘Q4’). In het gebied was sprake van drugsoverlast, omdat na zeven ’s avonds er weinig toezicht in het gebied was. Het nieuwe stadskantoor komt in het ontwikkelgebied “Maaswaard”, daar was ruimte voor een grote kantoorontwikkeling. Door de komst van het nieuwe stadskantoor is de ontwikkeling van dit gebied in een stroomversnelling gekomen”.

Toch heeft de gemeente Venlo een leegstandspercentage van vijftien procent. Waarom niet gekozen voor de transformatie van een bestaand kantoor?
Weijers: “We hebben de opdracht meegekregen om van diverse locaties naar één locatie te gaan, met als reden om onze bedrijfsprocessen beter te structureren. We hadden 15,5 duizend vierkante meter nodig, maar in Venlo zijn er geen lege kantoren van die omvang. We willen voorkomen dat we versnipperd komen te zitten en willen dichtbij het openbaar vervoer zitten en niet aan een snelweglocatie”.

In 2007 kwam het plan voor het nieuwe stadskantoor. Inmiddels zijn we vijf jaar verder in een tijd met een geheel andere marktsituatie. Hoe krijgt u de ‘business case’ verkocht?
Weijers: “Het klopt dat de marktsituatie anders is. Met het nieuwe kantoor willen we een voorbeeld zijn op het gebied van Cradle-to-Cradle bouwen. Het gebouw levert meerwaarde aan de omgeving: de lucht wordt gezuiverd, de energiebalans van de gemeente wordt verbeterd en het gebouw wekt voor vijftig procent haar eigen energie op. Nu geeft de gemeente jaarlijks 1,5 miljoen euro uit aan energie en water, waarmee we onze gemeenschap ook belasten. Dat wordt met het nieuwe kantoor minder”.

Het gebouw kost ‘turnkey’ 62 miljoen euro. Kunt u uitleggen hoe het project financieel in elkaar steekt?
Weijers: “We hadden eerst een budget van 46 miljoen euro voor een ‘net’ duurzaam kantoor. We wilden iets extra’s toevoegen aan duurzaamheid en hadden een investering van 3,4 miljoen euro nodig om o.a. zonnecellen, een WKO en een helofytenfilter (zuivering afvalwater) toe te voegen. Ook zit in het bedrag van 62 miljoen euro de realisatie van parkeerplaatsen bij het kantoor. De gemeenteraad was uiteindelijk unaniem akkoord met de extra investering van 3,4 miljoen omdat we hebben berekend dat het – over veertig jaar – een bedrag van 16,9 miljoen euro oplevert. De eerste jaren verdien je minder terug, maar op termijn heb je minder kapitaallasten (door afschrijving van de investeringen) en minder exploitatiekosten. Uit de berekening van bbn adviseurs en Royal Haskoning blijkt dat we vanaf ‘jaar twee’ na de realisatie een positieve ‘cashflow’ krijgen. We betalen drie tot vier ton per jaar aan hypotheek over een investering van 3,4 miljoen euro, maar vanaf ‘jaar twee’ hebben we al vier ton minder exploitatielasten. Dus het duurt misschien tot ‘jaar 30’ voordat de investering er helemaal uit is, maar vanaf ‘jaar twee’ creëer je ruimte op de gemeentelijke begroting”.

De opbrengsten zijn berekend op een periode van veertig jaar. Tegelijkertijd gaan de technologische ontwikkelingen razendsnel. Blijft de gemeente veertig jaar in het gebouw zitten en zitten jullie over vijftien jaar niet in een verouderd gebouw?
Weijers: “We gaan er van uit dat we er over veertig jaar nog in zitten. Mochten we beslissen om over twintig jaar te verhuizen, dan heeft het pand nog steeds restwaarde. We houden in onze kostenmatrix ook rekening met vervanging van materialen zodat deze over vijftien tot twintig jaar ook ‘up-to-date’ zijn. Ook met die vervangingen blijft de opbrengst van 16,9 miljoen euro overeind staan. We hebben het eigenlijk nog conservatief berekend, want ook het hogere rendement van toekomstige zonnecellen is er niet in meegenomen”.

62 miljoen euro moet je wel op je balans hebben staan. Bij de gemeente Deventer worden de huidige kosten voor huisvesting meegenomen als budget voor de nieuwbouw. Hoe werkt dat bij jullie?
Weijers: “Dat doen we ook. De exploitatiekosten en de kapitaallasten komen uit dezelfde pot. In alle eerlijkheid: de huidige exploitatie – en kapitaallaten van ons huidige kantoor zijn lager dan het nieuwe kantoor, maar stel dat we alle bestaande kantoren hadden gerenoveerd voor een geraamd bedrag van 25 miljoen euro, dan waren we op een hoger niveau uitgekomen in vergelijking met het nieuwe kantoor. Nieuw bouwen was daarmee financieel gezien het meest voordelig”.

Hoe heeft u de gemeenteraad overtuigd van het plan?
Weijers: “De ‘mindset’ van de gemeenteraad en de bevolking is wel omgeslagen. Vanaf het plan in 2007 t/m 2010 was er een negatief sentiment rondom het nieuwe kantoor. Door het ontwerp van het kantoor en de communicatie erom heen, een cruciale factor, hebben we de toegevoegde waarde van het kantoor laten zien. De kwaliteit van leven verbetert door een betere lucht – en waterkwaliteit en een toename van de biodiversiteit in het gebied. De raad heeft uiteindelijk unaniem ingestemd met de investering van 3,4 miljoen euro, terwijl in die zelfde vergadering is ingestemd met een algemene gemeentelijke bezuiniging van 22 miljoen euro. Dat is toch wel bijzonder. Maar de sfeer sloeg om, doordat de raad niet meer dacht in kosten, maar in investeringen”.

Bron: Platform Duurzame Huisvesting