‘Transformeer leegstaand zorgvastgoed tot duurzame complexen’

‘Transformeer leegstaand zorgvastgoed tot duurzame complexen’
EXPERTBIJDRAGE

In deze expertbijdrage zet Harmke Bekkema, Programmamanager Energiesprong Zorgvastgoed, de mogelijkheden uiteen voor het transformeren van zorgvastgoed met de energierekening als investeringsmotor.

Veel verpleeg- en verzorgingshuizen kampen door de veranderingen in de zorg met leegstand. Daarmee komt het voortbestaan van deze huizen op de tocht te staan. Wij zien mogelijkheden om onder het motto ‘een T-huis vol Energie’ deze gebouwen te transformeren tot duurzame comfortabele complexen waar oud, maar bijvoorbeeld ook jong graag wil wonen. Door de energierekening als investeringsmotor in te zetten, kan een belangrijk deel van deze transitie worden gefinancierd. Verschillende zorginstellingen hebben al interesse in deze aanpak.

Een verpleeg- en verzorgingshuis veranderen naar een fijn, betaalbaar en divers T-Huis vol Energie. Dát is het uitgangspunt van het team Energiesprong Zorgvastgoed. We zien immers dat momenteel veel verpleeg- en verzorgingshuizen worstelen met de vraag wat te doen met toenemende leegstand, de gevolgen van financiële scheiding van wonen en zorg, te hoge energierekeningen en achterstallig onderhoud. Het doel van Energiesprong Zorgvastgoed, onderdeel van Platform31, is om op grote schaal vraag en aanbod te creëren voor zorgvastgoed zonder energienota, oftewel nul-op-de-meter. Het geld dat zorginstellingen jaarlijks kwijt zijn aan energiekosten, kan namelijk als investeringsmotor worden ingezet om het vastgoed te vernieuwen en zo te verduurzamen.

Exploitatiekosten

Het begint voor zorginstellingen bij het ontwikkelen van nieuwe businessmodellen, waarbij de exploitatiekosten flink omlaag moeten. Gebouwen moeten functioneel anders worden ingericht en flexibel voor de toekomst worden gemaakt. Tegelijkertijd beseffen wij ons ook dat veel instellingen met alleen een duurzaam gebouw nog niet gered zijn. Daarvoor is een bredere visie nodig op welke rol het verzorging en verpleeghuis kan spelen. Niet alleen voor de huidige en toekomstige bewoners, maar vooral ook voor de omgeving.

Om samen met een zorgorganisatie de zorginstelling te transformeren tot een ‘T-Huis vol Energie’ hebben wij nu een procesaanpak ontwikkeld. We hebben daarvoor gekozen omdat elk gebouw anders is en dus ook de uiteindelijke oplossing varieert. Wel beginnen we telkens met het in kaart brengen van de behoefte van de zorgorganisatie, de bewoners en de omgeving. De procesaanpak stoelt op drie inhoudelijke pijlers; de diensten (wonen, zorg, welzijn en service), het vastgoed en de financiering.

Buiten de paden

Voor het formuleren van een uiteindelijke oplossing moeten we buiten de gebaande paden durven denken. Waarom niet behalve zorgbehoevenden ook jongeren, studenten, startende gezinnen en alleenstaande ouders huisvesten? Een gezonde mix van mensen waardoor een thuis ontstaat waar zingeving, plezier, ontmoeten, betrokkenheid en levenswijsheid wordt gedeeld. Zorg wordt op maat geleverd en er zijn extra servicediensten denkbaar. Jonge gezinnen met of zonder kinderen die er wonen vinden het misschien wel fijn als de boodschappen en de was worden gedaan en bij thuiskomst er avondeten klaar staat.

Maar het is bijvoorbeeld ook denkbaar dat er in een complex een restaurant voor en door de buurt wordt geëxploiteerd. Zo wordt het een plek waar buurtbewoners graag naartoe gaan en ontstaan er als vanzelf andere initiatieven die de functie van het complex verstevigen. Het past ook in de visie van het overheidsbeleid om mensen langer zelfstandig thuis te laten wonen. Een zorginstelling kan in dat kader zorg dicht bij de mensen, hun netwerk en hun buurt brengen.

Businesscase

Inmiddels hebben verschillende zorginstellingen al interesse in het programma getoond. Met drie locaties zijn we bezig om experimenten op touw te zetten. Uit de drie specifieke aanpakken gaan we opschaalbare onderdelen destilleren en bewijsmateriaal creëren voor een grotere beweging in de zorg. Daarbij denken we in elk geval aan het ontwikkelen van een reken- en geldstromenmodel waarmee zorginstellingen businesscases kunnen maken. Vervolgens kunnen zorginstellingen, corporaties, bouwers en andere stakeholders dit toepassen als ze een gebouw in een T-Huis vol Energie willen transformeren.

Harmke Bekkema is Programmamanager Energiesprong Zorgvastgoed, onderdeel van Platform31, de kennis- en netwerkorganisatie voor stedelijke en regionale ontwikkeling.

De Energiesprong is een innovatieprogramma dat Platform31 tot eind 2014 uitvoerde in opdracht van het ministerie voor Wonen en Rijksdienst. Doel van het programma is om op grote schaal vraag en aanbod te laten ontstaan voor gebouwen zonder energienota: woningen, kantoren, winkels, gebouwen van zorginstellingen.

Deze bijdrage vormt een inleiding op de lezing die Harmke Bekkema zal geven op de ‘Dag van het Vastgoedbeheer‘ georganiseerd door Vastgoedjournaal. Bekijk hier het programma

Meer leren over energie-efficiënte gebouwen? Volg de cursusreeks Energiebeheer Gebouwen van Energiemedia. Meer weten over financiering van verduurzaming door lagere energiekosten? Volg de cursus ESCo’s en energie prestatiecontracten.