Wat is ledverlichting?

ledverlichtingBelangrijke reden voor de snelle opmars van led voor verlichtingstoepassingen zowel binnen als buiten, is het lagere energieverbruik en de lange levensduur. Voor de total cost of ownership speelt het onderhoud over langere periode een grote rol. Het lagere energieverbruik levert in de exploitatie een kostenbesparing, al hangt deze besparing nauw samen met de aard van het gebruik. Voor een parkeergarage, waar 24/7 het licht moet branden, is een energiebesparing mogelijk die op kan lopen tot 80%. Voor een gemiddeld kantoorgebouw valt dit echter véél lager uit.

Gebruikseisen ledverlichting

Voor het toepassen van ledverlichting moet men naar de gebruikseisen kijken, in veel gevallen wettelijk vastgelegd (pdf). In een laboratorium of een behandelkamer in een ziekenhuis worden andere eisen gesteld aan de verlichting, dan in kantoren of verkeersruimten, of het klaslokaal op een school. Voor een werkplek met een beeldscherm op een kantoor is 300-500 lux een algemene richtlijn. Met lux wordt de lichtopbrengst op een bepaald oppervlak uitgedrukt. In een magazijn bijvoorbeeld is voor order picking 150-200 lux al voldoende.

Ook de kleur van het uitgestraalde licht van ledverlichting is belangrijk, en wordt gekozen in samenhang met de toepassing. Deze wordt uitgedrukt in kleurtemperatuur van warm wit (2800 K) tot koel wit (4000K). Koel licht (blauw) verhoogt de alertheid, terwijl warm licht (geel) ontspannend werkt.

Goede verlichting op de werkplek draagt bij aan de productiviteit. In het ideale geval is dat een combinatie van daglicht, aangevuld met elektrische verlichting van de juiste kleur. Een slecht verlichte werkplek kan leiden tot concentratieverlies en vermoeidheid. Als dat langdurig voorkomt, zou het de gezondheid of de biologische klok kunnen beïnvloeden. Naar de gezondheidseffecten van ledverlichting is veel onderzoek gedaan. Zo zou ledverlichting met een te groot aandeel blauw licht schadelijk kunnen zijn voor de ogen.

Voordeel van ledverlichting boven conventionele lampen is dat ze constant branden. Het ontbreken van flikkering zou bijvoorbeeld gunstig zijn in relatie tot epilepsie. Wel bevatten ledlampen schadelijke stoffen en dienen ze na gebruik gescheiden verwerkt te worden, bijvoorbeeld via WeCycle.

Kwaliteit en levensduur

Omdat ledverlichting toegepast als ruimteverlichting in gebouwen relatief nieuw is, bestaan veel vragen over de werkelijke levensduur. Fabrikanten claimen voor sommige ledlampen 50.000 branduren, veel meer dan conventionele lampen meegaan. Tegelijk is ledverlichting een stuk duurder, al is het energieverbruik lager. Grootste boosdoener voor zowel de levensduur als de lichtopbrengst is de warmteproductie van de led, de elektronica en de driver. Als de warmte niet goed afgevoerd wordt, neemt zowel de lichtopbrengst als de levensduur snel af. Het ontwerp van de lamp en van het armatuur speelt hierbij dus een grote rol.

Voor het bepalen van de kwaliteit van ledverlichting bestaan keurmerken en instituten die lampen voor de Nederlandse markt testen. Hiervan zijn testrapporten beschikbaar zodat, met enige technische kennis, een goede beoordeling gemaakt kan worden.

De markt voor ledverlichting heeft zich snel ontwikkeld. Behalve dat de verlichting in allerlei vormen te koop is, zijn ook constructies als lease mogelijk. Architect Thomas Rau heeft samen met Philips Lighting het concept ‘Light as a Service’ in de markt gezet. Zo huurt Schiphol ‘licht’ van Philips. Als leverancier van ‘lux’ blijft Philips eigenaar van de lampen en de armaturen en blijft men verantwoordelijk voor onderhoud en vervanging.

Lees verder over ledverlichting

 
Cursus Toepassen van ledverlichting in gebouwen